ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
ADHD – zaburzenie neurorozwojowe, które można skutecznie diagnozować i leczyć
ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to powszechne zaburzenie neurorozwojowe, występujące zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Objawia się trudnościami w koncentracji, impulsywnością i nadmierną aktywnością. ADHD nie jest wynikiem złego wychowania ani braku motywacji – ma neurobiologiczne podłoże i wpływa na wiele obszarów funkcjonowania: edukację, relacje, pracę zawodową i samoocenę.
Szacuje się, że ADHD występuje u ok. 5–7% dzieci i młodzieży oraz 2–4% dorosłych¹. U części osób objawy utrzymują się przez całe życie, choć mogą z czasem przybierać inną formę.
Podłoże neurobiologiczne
ADHD jest związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układów neuroprzekaźnikowych – głównie dopaminergicznego i noradrenergicznego – w obszarach mózgu odpowiedzialnych za uwagę, samoregulację i planowanie. Obrazowanie mózgu (np. fMRI) wykazuje zmniejszoną aktywność kory przedczołowej, prążkowia oraz móżdżku u osób z ADHD².
Badania genetyczne sugerują wysoką dziedziczność – szacowaną na 70–80% – co oznacza, że ADHD często występuje rodzinnie³.
Obraz kliniczny
Objawy ADHD mogą się różnić w zależności od wieku i podtypu:
Typ z przewagą zaburzeń koncentracji (częściej u dziewcząt): trudność w skupieniu uwagi, zapominanie, dezorganizacja, roztargnienie.
Typ z przewagą nadruchliwości i impulsywności (częściej u chłopców): nadmierna aktywność ruchowa, trudność w czekaniu na swoją kolej, przerywanie innym.
Typ mieszany – obecność wszystkich powyższych objawów.
U dorosłych objawy często obejmują trudności w organizacji czasu, problemy z kończeniem zadań, drażliwość, niską tolerancję frustracji i impulsywne decyzje⁴.
Skuteczne leczenie ADHD
Wieloletnie badania potwierdzają, że ADHD można skutecznie leczyć – choć nie „wyleczyć” w sensie całkowitego ustąpienia objawów, to odpowiednia terapia znacząco poprawia funkcjonowanie.
Najczęściej stosowane metody leczenia to:
Farmakoterapia – przede wszystkim leki stymulujące (metylofenidat, amfetaminy), które poprawiają przekaźnictwo dopaminowe i noradrenergiczne. Są skuteczne u ok. 70–80% pacjentów⁵.
Psychoterapia i treningi poznawcze – techniki poznawczo-behawioralne, treningi funkcji wykonawczych, praca nad strategią organizacji i planowania⁶.
Psychoedukacja i wsparcie rodzinne – zwiększają zrozumienie mechanizmów ADHD i poprawiają relacje w rodzinie oraz w środowisku szkolnym czy zawodowym⁷.
Wskazane jest indywidualne podejście terapeutyczne – dopasowane do wieku pacjenta, nasilenia objawów i występowania ewentualnych zaburzeń współistniejących (np. depresji, lęku, tików).
Wnioski
ADHD to realne, dobrze poznane zaburzenie neurorozwojowe. Dzięki postępowi nauki możliwa jest jego rzetelna diagnoza oraz skuteczne leczenie, które znacząco poprawia jakość życia. W poradni proMind mamy doświadczenie w pracy z osobami z ADHD – zarówno dziećmi i młodzieżą, jak i dorosłymi.
Źródła:
Polanczyk, G. V., et al. (2007). The worldwide prevalence of ADHD: a systematic review and metaregression analysis. American Journal of Psychiatry, 164(6), 942–948. https://doi.org/10.1176/ajp.2007.164.6.942
Castellanos, F. X., et al. (2002). Developmental trajectories of brain volume abnormalities in children and adolescents with ADHD. JAMA, 288(14), 1740–1748. https://doi.org/10.1001/jama.288.14.1740
Faraone, S. V., & Mick, E. (2010). Molecular genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Psychiatric Clinics, 33(1), 159–180. https://doi.org/10.1016/j.psc.2009.12.004
Asherson, P., et al. (2016). ADHD in adults: clinical features and assessment. BMJ, 354, i3376. https://doi.org/10.1136/bmj.i3376
Banaschewski, T., et al. (2006). Methylphenidate in the treatment of ADHD in children and adolescents: a comprehensive review. European Child & Adolescent Psychiatry, 15(8), 476–495. https://doi.org/10.1007/s00787-006-0548-2
Evans, S. W., et al. (2014). Evidence-based psychosocial treatments for children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 43(4), 527–551. https://doi.org/10.1080/15374416.2013.850700
Chronis-Tuscano, A., et al. (2016). Parent training for preschool ADHD: A randomized controlled trial. Pediatrics, 138(4), e20160495. https://doi.org/10.1542/peds.2016-0495
