Lęk przewlekły, lęk uogólniony
Lęk przewlekły (GAD) – uporczywe zamartwianie się, które można skutecznie leczyć
Zespół lęku uogólnionego (ang. Generalized Anxiety Disorder, GAD) to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się utrzymującym się, nadmiernym lękiem i zamartwianiem się, trwającym przez co najmniej sześć miesięcy i dotyczącym wielu obszarów życia – zdrowia, pracy, rodziny, finansów. Lęk ten jest trudny do kontrolowania i często współwystępuje z objawami somatycznymi, takimi jak napięcie mięśni, bezsenność, drażliwość czy trudności z koncentracją.
Szacuje się, że GAD występuje u około 5–7% populacji w ciągu życia¹. Często pozostaje nierozpoznany – osoby z GAD przez lata funkcjonują w przewlekłym napięciu, nie identyfikując swoich objawów jako problemu wymagającego leczenia. Tymczasem zaburzenie to może być skutecznie leczone.
Co dzieje się w mózgu?
U osób z GAD dochodzi do nadaktywności obwodów lęku, zwłaszcza w obrębie ciała migdałowatego i kory przedczołowej². Zaburzone są mechanizmy wygaszania lęku, co powoduje trudności w „wyłączaniu” ciągłego zamartwiania się.
Z badań neuroobrazowych wynika, że u pacjentów z GAD obserwuje się zwiększoną aktywność mózgu w odpowiedzi na bodźce neutralne, które są błędnie interpretowane jako zagrażające³. Dodatkowo pojawia się tzw. nietolerancja niepewności – nadmierna potrzeba przewidywania i kontrolowania przyszłości⁴.
Skuteczne leczenie GAD
Współczesna psychiatria i psychoterapia oferują skuteczne narzędzia w leczeniu lęku uogólnionego. Dobrze udokumentowane metody to:
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) – koncentruje się na identyfikacji i modyfikacji wzorców myślenia katastroficznego, nauce tolerowania niepewności oraz treningu relaksacyjnym. Liczne badania potwierdzają jej wysoką skuteczność w redukcji objawów GAD⁵.
Farmakoterapia – najczęściej stosuje się SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) lub SNRI (inhibitory wychwytu serotoniny i noradrenaliny). U części pacjentów pomocne są też leki przeciwlękowe z innych grup, stosowane krótkoterminowo⁶.
Terapie uzupełniające – m.in. techniki uważności (mindfulness), terapia akceptacji i zaangażowania (ACT), biofeedback, a także ćwiczenia fizyczne, które mają potwierdzony wpływ na obniżenie poziomu lęku⁷.
Leczenie jest najskuteczniejsze, gdy jest indywidualnie dopasowane i prowadzone przez specjalistów doświadczonych w pracy z zaburzeniami lękowymi.
Wnioski
Choć lęk przewlekły może trwać wiele lat i poważnie wpływać na jakość życia, jest zaburzeniem, które można skutecznie leczyć. Odpowiednia diagnoza, terapia oparta na dowodach naukowych i wsparcie specjalistyczne pozwalają wielu osobom odzyskać spokój, koncentrację i energię do codziennego funkcjonowania. W proMind pracujemy w oparciu o aktualne wytyczne i wieloletnie doświadczenie w leczeniu GAD u dzieci, młodzieży i dorosłych.
Źródła:
Kessler, R. C., et al. (2005). Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of DSM-IV disorders in the National Comorbidity Survey Replication. Archives of General Psychiatry, 62(6), 593–602. https://doi.org/10.1001/archpsyc.62.6.593
Etkin, A., & Wager, T. D. (2007). Functional neuroimaging of anxiety: a meta-analysis of emotional processing in PTSD, social anxiety disorder, and specific phobia. American Journal of Psychiatry, 164(10), 1476–1488. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2007.07030504
Buff, C., et al. (2017). Neural correlates of automatic and direct processing of threat-related facial expressions in generalized anxiety disorder. Depression and Anxiety, 34(3), 278–287. https://doi.org/10.1002/da.22582
Dugas, M. J., et al. (2005). Intolerance of uncertainty and worry in generalized anxiety disorder. Cognitive Therapy and Research, 29(5), 555–568. https://doi.org/10.1007/s10608-005-0938-1
Cuijpers, P., et al. (2016). Psychological treatment of generalized anxiety disorder: a meta-analysis. Clinical Psychology Review, 45, 130–140. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2016.02.001
Baldwin, D. S., et al. (2011). Evidence-based pharmacological treatment of generalized anxiety disorder. International Journal of Neuropsychopharmacology, 14(5), 697–710. https://doi.org/10.1017/S1461145710001418
Hofmann, S. G., et al. (2010). The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 169–183. https://doi.org/10.1037/a0018555
